TÜRK CEZA KANUNUNDA YER ALAN TİCARETE YÖNELİK UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SUÇLARI

03.12.2025 13:54 | 19 Görüntülenme | 45 dk tahmini okuma süresi

TÜRK CEZA KANUNUNDA YER ALAN TİCARETE YÖNELİK UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SUÇLARI

Uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı günümüzde büyük artış göstermektedir. Bu tür madde kullanımının artış göstermesi toplum için tehlikeli hâle gelmiştir. Bu nedenle, sağlık açısından kullanım zorunluluğu dışında hukuk sistemleri uyuşturucu madde ticaretini, teminini ve kullanımını yasaklamıştır.

Bu yasaklama toplumun genel sağlığını koruma ve kamu düzenini sağlama amacı gütmektedir. Burada önemli olan uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin yasa dışı yollardan kullanımını engellemektir.

Bu amaçla yasal düzenlemede imalat, ihracat, ithalat, satma, satışa arz etme, satın alma, bulundurma, devretme, devralma, nakletme, sevk etme, örgütlü olarak hareket etme, kullanmayı kolaylaştırma ve kullanma suç olarak düzenlenmiştir.

Yine yasa koyucu, meslek icabı daha kolay uyuşturucu madde temin edebilecek kimseler için daha ağır ceza belirleyerek, kullananın eline bu maddenin geçmesinde rol alabilecek kimse veya kimseler bakımından ceza yaptırımı öngörerek ve diğer halleri suç olarak düzenleyerek uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımının önüne geçmeyi amaçlamaktadır.

1.UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE KAVRAMI

SUÇUN MADDİ KONUSU

5237 sayılı TCK m.191'de tanımlanan kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak veya uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçunun konusu olayda ele geçen veya kullanılan uyuşturucu veya uyarıcı maddelerdir.

Öncelikle Uyuşturucu veya uyarıcı madde nedir sorusunun cevaplanması gerekmektedir.

Yunanca uyku anlamındaki ''narke'' den gelen ve İngilizce'ye ''narkotik'' olarak geçen uyuşturucu sözcüğü, uyuşturma özelliği olan, uyuşturan, duymaz hâle getiren demektir.

Kimyasal nitelikleriyle canlı organizmaların yapısını etkileyen, insan yapısında fiziki ve psikolojik bağımlılık meydana getiren, ruhsal durumu, bedeni ve zihnî faaliyetleri menfi yönde etkileyerek değiştiren, kötüye kullanılması hâlinde toplum yapısını büyük ölçüde tahribe sebep olan tabii ve kimyasal maddelerdir.

Peki ele geçen veya kullanılan maddenin Uyuşturucu ve uyarıcı madde niteliğinde olup olmadığı nasıl tespit edilecektir? Bu hususun tespiti için şu unsurlara bakılmalıdır?

-5237 sayılı TCK m.188/4'te Tanımlanan Madde Olması,
-2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakebesi Hakkında Kanunda Tanımlanan Madde Olması,
-3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanunda Tanımlanan Madde Olması,
-Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesi'nin 1 ve 2 Numaralı Cetvellerinde Yer Alan Madde Olması,
-2313 ve 3298 sayılı Kanunların Verdiği Yetki Uyarınca Çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararlarında Sayılan Maddelerden Olması.

Yukarıda belirtilen yasal düzenleme ve listede yer alan maddeler uyuşturucu veya uyarıcı madde olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, olayda ele geçen maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde olup olmadığını belirlemek için beş ayrı başlıkta verilen yasal düzenleme, liste ve belgelerde yer alan maddeler arasında yer alıp almadığına bakılmalıdır. Buradaki listede ele geçen madde yer alıyorsa, o uyuşturucu veya uyarıcı maddedir ve suçun konusunu oluşturmaktadır.

2.UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE İMAL, İTHAL VE İHRAÇ SUÇU

2.1. Yasal Düzenleme ve Genel Açıklamalar

Uyuşturucu madde ticareti suçu TCK m.188'de düzenlenmiştir:

TCK'da , uyuşturucu madde veya uyarıcı madde ticareti suçlarını şu şekilde sınıflandırabiliriz:

TCK m.188/1'de; imal, ihraç ve ithal suçları düzenlenmiştir.

TCK m.188/3'te; uyuşturucu madde veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme eylemleri suç olarak düzenlenmiştir.

TCK m.188/6'da ; üretimi resmî makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu madde veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da
uyuşturucu madde ile ilgili hükümlerin uygulanacağı belirtilmektedir.

TCK m.188/7'de; uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmî makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk den, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişinin cezalandırılacağını ifade etmektedir.

2.2. Korunan Hukuksal Yarar

Bu suçta korunan hukukî yarar, genel sağlığını korunmasıdır. uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı bireyler ve toplum sağlığı bakımından büyük tehlike oluşturmaktadır.

Bu zarar ve tehlike karşısında toplumun genel olarak sağlığının korunması için üretimden başlayarak dağıtımına, satışına ve kanun dışı yollarla kullananın eline ulaşıncaya kadarki tüm aşamalarda suç olarak düzenlenerek, kullanılması ve dağıtılması önlenmeye çalışılmaktadır.

2.3. Suçun Hukukî Konusu

Suçun hukukî konusu uyuşturucu veya uyarıcı maddelerdir.

Suça konu olan şeyin uyuşturucu veya uyarıcı madde olup olmadığı, mahkemece uzman bilirkişiye incelettirilerek sonuca bağlanır.

2.4. Suçun Faili

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal, ithal, ihraç suçlarının faili; herkes olabilir.

Bununla birlikte failin tabip, veteriner, kimyager, eczacı, diş tabibi, dişçi, ecza ticarethane sahibi, hasta bakıcı, ulaşım vasıtaları sahipleri veya umuma açık işletmelerin sahip ve müstahdemleri ile memurların görevlerinin kötüye kullanarak bu suçları işlemesi ağırlaştırılmış yaptırımı gerektiren hâl olarak öngörülmüştür.

Tüzel kişiler bu suçun faili olamazlar. Ancak bu suç, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

2.5. Suçun Maddi Unsuru

5237 sayılı TCK m.188/1'de uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal edilmesi, ithal edilmesi veya ihraç edilmesi suç olarak tanımlanmıştır.

2.5.1. İmal

İmal; uyuşturucunun ham maddesini oluşturan bitkisel veya kimyasal bazı maddelerin işlenmesi sonucunda uyuşturucu olarak tanımlanan mamul maddeyi ortaya çıkarmaktır.

TCK'da uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ''imal'inden ne anlaşılması gerektiği konusunda bir tanım bulunmamaktadır. Ancak Yargıtay 10.CD. 22.11.2007 tarihli 15691/13549 sayılı kararında ''imal deyimi; istihsal hariç uyuşturucu madde elde edilmesini mümkün kılan bütün işletmeleri ifade eder ve uyuşturucu maddelerin artırılması ve diğer uyuşturucu maddelere dönüştürülmesi işlemlerini kapsar'' diyerek uyuşturucu madde imali kavramını tanımlamıştır.

2.5.2. İthal

5237 sayılı TCK m.188 imal gibi ithal ve ihraç konusunda da yasal bir tanım vermemektedir. ''İthal''den maksat, uyuşturucu maddelerin bir memleketten diğerine veya aynı memleketin bir ülkesinden diğerine nakledilmesidir.

2.5.3. İhraç

İhraç, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı şekilde yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmasıdır.

2.6. Manevi Unsur

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal, ithal, ihraç suçlarının oluşması için genel kast yeterlidir. Başka bir deyişle, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi fail, ticarî amaçla imal, ithal veya ihraç etmelidir ve bu eylemlerde bilme ve isteme unsurları gerçekleşmelidir.

2.7. Hukuka Aykırılık Unsuru

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal, ithal ve ihraç suçunun oluşabilmesi için suça konu maddenin ''ruhsatsız veya ruhsata aykırı'' olması gerekir.

3.UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDEYİ RUHSATSIZ VEYA RUHSATA AYKIRI OLARAK ÜLKE İÇİNDE SATMAK, SATIŞA ARZ ETMEK, BAŞKALARINA VERMEK, SEVK ETMEK, NAKLETMEK, DEPOLAMAK, SATIN ALMAK, KABUL ETME, BULUNDURMAK

3.1. Genel Açıklamalar

5237 sayılı TCK m.188/3'te uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişinin cezalandırılması öngörülmüştür.

5237 sayılı TCK m.188/3'te öngörülen suç seçimlik hareketli suçtur. Buna göre, belirli bir neticeyi meydana getirmeyi yarayan, kanunda gösterilen çeşitli hareketlerden sadece birinin yapılmış olması durumunda suç oluşacaktır.

3.2. Korunan Hukuksal Yarar

Bu suçta korunan hukukî yarar, genel sağlığını korunmasıdır. uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı bireyler ve toplum sağlığı bakımından büyük tehlike oluşturmaktadır.

3.3. Suçun Hukukî Konusu

Suçun hukukî konusu uyuşturucu veya uyarıcı maddelerdir.

3.4. Suçun Faili

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçlarının faili; herkes olabilir.

Tüzel kişiler bu suçun faili olamazlar. Ancak bu suç, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

3.5. Suçun Maddi Unsuru

3.5.1. Satmak

Satma, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir bedel karşılığında başkasının zilyetliğine geçirilmesidir.

Burada bedel kavramına tedavüldeki para ve değerli madenler, kaydî paralar ve benzeri kavramlar girmektedir. Yani bedelin türünün önemi yoktur. Yeter ki satış gerçekleşsin. Yine bedel türünün ödeme şekli de suçun oluşumu için önemli değildir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde satma suçunda, maddenin alıcının eline geçmesi ile suç tamamlanmış olur. Ancak satma eylemine ilişkin icraî hareketlere girişilmesine rağmen madde alıcının eline geçmemiş ise eylem teşebbüs sayılmayıp, satışa arz niteliğinde kabul edilerek tamamlanmış bu eylem sebebiyle failin cezalandırılması yoluna gidilmelidir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde satma suçunda, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin türünün ve miktarının suçun oluşumu yönünden bir etkisi yoktur. Şayet sırf miktarın azlığı nedeni ile maddenin uyuşturucu madde olup olmadığı anlaşılamıyor veya maddenin uyuşturucu madde olmadığı uzman bilirkişi raporu ile belirlenmiş ise suç oluşmaz.

3.5.2. Satışa Arz Etmek

Satışa arz etme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir ücret karşılığında bir başkasına devredilmek üzere hazırlanmasını ve bu amaçla hazır bulundurulmasını ifade eder.

Uyuşturucu maddelerin ticaret maksadıyla bulundurulması ve satış için hazırlandığını gösteren davranışlar yapması satışa arz etmek sayılır. Satış için yağılan tüm hazırlık hareketleri ''satışa arz etme'' olarak kabul edilmektedir.

Yine uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ortaya koymak, alıcısıyla pazarlığa girişmek, malın teslimi için önceden bir miktar para almak bu suçun oluşumu için yeterlidir.

3.5.3. Başkalarına Verme

Başkalarına verme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin devir eden kişi tarafından herhangi bir bedel alınmadan başka bir şahsa devredilmesidir.

Devretmede maddenin türü ile miktarının azlığı önemli değildir. Burada suça konu madde bedelsiz olarak el değiştirmektedir. Suçun tamamının oluşması için ise maddenin devralanın eline geçmesi gereklidir.

Devir için gerekli icraî hareketlere başlanmış fakat madde devralacak kişiye herhangi bir engel nedeni ile teslim edilememiş ise eylem teşebbüs aşamasında kalmış sayılarak, teşebbüs hükümleri uygulanacaktır.

3.5.4. Sevk Etme

Sevk etme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerden başka bir yere belli bir amaç doğrultusunda yönlendirerek götürülmesidir.

Nakletmek suçunda olduğu gibi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin sevk edilmesinde de mülkiyeti ve kullanımın devredilmesi amacıyla hareket edilmelidir.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin cinsi ve miktarı cezanın tayinine önemli ölçüde tesir eder.

Belirtmek gerekir ki 'sevk' eylemi 'nakletme' eyleminden farklıdır. 'Sevk' eylemi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin fail veya adamları tarafından bizzat götürülmesi değil gönderilmesi, yollanmasıdır. Sevk eyleminde uzaklık veya yakınlık önemli değildir.

3.5.5. Nakletmek

Nakletme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerden bir yere taşınmasıdır. Nakil suçunun oluşabilmesi için devretmek amacıyla taşınması icap eder. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin mülkiyetinin ve faydalanılmasının bir başkasına devredilmesi amacıyla bir yerden diğer bir yere götürülmesi veya taşınmasıdır.

Mal naklini yapan kişinin bu nakli paralı, parasız, hatır için vs. nedenlerle yapmış olmasının önemi yoktur. Önemli olan başkasına verilmek üzere uyuşturucu veya uyarıcı maddenin nakledilmesidir.

Nakleden kişinin uyuşturucu veya uyarıcı madde naklettiğini bilmesi gerekir. Bilmeden yapılan nakil, sanığın sorumluluğunu ortadan kaldırır.

3.5.6. Depolama

Depolama, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerde tutulmasını ifade eder.

uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi gizlemek ve sırası geldiğinde gizlendiği yerden çıkartıp kullanmak için bir yerde toplanması depolama kavramına dahildir. Fail, eli altındaki uyuşturucuyu kullanılmaya hazır halde bir yerde tutmaktadır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin miktarının yoğun olması ve depo veya benzeri bir yerde gizlenmiş bulunduğunun anlaşılması hâlinde depolamadan bahsedilebilir. Yani kullanma ihtiyacı ile uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerde bulundurulması depolama olarak kabul edilmez.

3.5.7. Satın Almak

Satın almak eylemi ile kast edilen, bir bedel ödemek suretiyle uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi 'kazanç amacıyla' satın almaktır. Ancak satın alan kişi almış olduğu bu uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmak için almışsa ve ele geçen maddenin miktarı, içmek maksadıyla alındığı yolundaki savunmayı doğrular nitelikte ise eylem uyuşturucu madde kullanma suçunu oluşturur.

3.5.8. Kabul Etmek

Kabul etme, uyuşturucu veya uyarıcı madde üzerinde tasarrufta bulunma amacıyla maddenin zilyetliğinin elde edilmesidir.

uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kazanç amacıyla kendi eline ya da egemenliği altına geçmesini sağlamak, kabul etmektir. Maddenin kabul edildiği anda suç tamamlanır. Kısa veya uzun süre bu maddenin failin yanında tutulmuş olması suç niteliğinin değişmesine sebebiyet vermez.

3.5.9. Bulundurmak

Bulundurma, uyuşturucu veya uyarıcı madde üzerinde fiili egemenlik ilişkisinin devam ettirilmesini ifade eder. Bu anlamda bulundurma, belli bir süreci ifade eder.

Bulundurmadan maksat; uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ticaretinin yapılması adına, kullanmak için yeterli miktardan fazla bulundurulmasıdır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin cinsi ve miktarı cezanın tayinine tesir eder.

Bulundurulan uyuşturucu veya uyarıcı madde, m.188/4'te sayılan eroin, kokain, morfin, baz morfin olması durumunda verilecek ceza yarı oranında arttırılacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma suçunun oluşabilmesi için, bulundurulan maddenin başkalarına temin amacı ile örneğin satma, satışa arz etme veya devretme amacı ile bulundurulmuş olması gerekmektedir.

3.6. Manevi Unsur

Bu suç için genel kast yeterlidir. Bilme ve isteme unsuru gerçekleşmesi hâlinde manevi unsur yönüyle suç oluşur.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde sama, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme, bulundurma suçlarının oluşması için genel kast yeterli olup, ticaret maksadıyla bu eylemlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

3.7. Hukuka Aykırılık Unsuru

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinin ''ruhsatsız veya ruhsata aykırı'' olması ve bu ticaretin ülke içerisinde gerçekleştirilmesi şartı aranmıştır.

4.UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SUÇLARINDA AĞIRLAŞTIRILMIŞ YAPTIRIMI GEREKTİREN HALLER

4.1. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununda Düzenlenen Haller

4.1.1. Uyuşturucunun Türüne Bağlı Olan Ağırlaştırıcı Neden

Ağırlaştırıcı nedenin uygulanmasına neden olan uyuşturucu veya uyarıcı madde türleri şunlardır:

-Eroin,
-Kokain,
-Morfin,
-Sentetik Kannabinoid ve türevleri,
-Bazmorfin,
-Sentetik katinon ve türevleri,
-Sentetik opioid ve türevleri,
-Amfetamin ve türevleri

Yukarıda açıkça belirtilen narkotik maddelerin varlığı hâlinde verilecek ceza yarı oranında arttırılır (TCK m.188/4-a).

TCK m.188/4-a uyarınca artırım yapılabilmesi için ele geçen narkotik maddenin türü konusunda Adli Tıp Kurumundan veya kolluğun uzman kurumlarından rapor alınmalıdır. Ele geçen narkotik maddenin TCK m.188/4-a kapsamında olduğu kesin bir şekilde belirlenmelidir.

4.1.2. Suçun İşlendiği Yer Bakımından Öngörülen Ağırlaştırıcı Neden

TCK m.188/4-b uyarınca, TCK m.188/3 kapsamındaki eylemlerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askeri ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde gerçekleştirilmesi halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılacaktır.

İki yüz metrelik mesafe, mutad ulaşım yolları ile belirlenerek hesaplanacaktır.

4.1.3. Suçun Üç veya Daha Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi

5237 sayılı TCK m.188/5 uyarınca; TCK m.188/1-3'te gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılacaktır.

Burada suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi nitelikli halinin oluşabilmesi için faillerin, 5237 sayılı TCK m.188/3'te sayılan ''satan, satın alan, nakleden...'' şeklinde belirtilen seçimlik hareketlerden birini müşterek fail olarak birlikte gerçekleştirmeleri ve bir eylem birlikteliği içinde aynı yönde hareket etmeleri gerekir.

4.1.4. Suçun Bir Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi

TCK m.188/5'te ''...Yukarıdaki fıkralarda gösterilen suçların suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında arttırılır...'' denmek suretiyle bu hal düzenlenmiştir.

Bu halin uygulanması için ayrıca, suç işlemek amacına yönelik örgüt teşkil etmekten, kurulmuş örgütü yönetmekten, bu örgüte üye olmaktan dolayı yaptırım uygulanmalıdır.

4.1.5. Suçların Bazı Mesleki Faaliyet Gösterenler Tarafından İşlenmesi Hali

5237 sayılı TCK m.188/8 uyarınca; TCK m.188'de tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hasta bakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılacaktır.

5.ÜRETİMİ İZNE, SATIŞI REÇETEYE BAĞLI UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE ETKİSİ DOĞURAN HER TÜRLÜ MADDELERİN İMAL, İTHAL, İHRAÇ VE TİCARETİ

TCK m.188/6'ya göre; üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da TCK m.188/1-2-3-4-5 fıkralarında yer alan hükümler uygulanacaktır. Fakat bu durumda verilecek ceza yarısına kadar indirilebilecektir.

6. UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE ÜRETİMİNDE KULLANILAN VE İTHAL VEYA İMALİ İZNE BAĞLI MADDEYİ İTHAL, İMAL, SATIŞ, NAKİL, DEPOLAMA VE İHRAÇ ETME SUÇLARI

5237 sayılı TCK m.188/7 uyarınca; uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmî makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişinin cezalandırılması öngörülmüştür.

Suçun konusunu uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmayan ancak uyuşturucu veya uyarıcı üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmî makamların iznine tabii maddenin ülkeye ithal edilmesi, imal edilmesi halidir.

Söz konusu suç, seçimlik hareketli suçtur ve bu seçimlik hareketlerden birinin gerçekleşmesiyle suç oluşur.

Dikkat edilmesi gereken bir başka hususta, bu suçun örgüt halinde işlenmesi durumunda nitelikli halin uygulanmayacağıdır. Bir de bu fıkra kapsamında imal, ithal, ihraç, satma, satın alma, sevk etme, nakletme, depolama suçun maddi unsuru olarak gösterilmiş, m.188/3'te yer alan suçun maddi unsurlarından olan satışa arz etme, başkalarına verme, kabul etme, bulundurmanın cezalandırılmayacağı anlamı çıkmaktadır.

Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte,uyuşturucu veya uyarıcı üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmî makamların iznine tabii madde uyuşturucu veya uyarıcı maddenin imalinde kullanılabilme yeteneğine sahip olmalıdır.

7.TİCARETE YÖNELİK UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SUÇLARININ GENEL HÜKÜMLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

7.1. Genel Açıklamalar

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma veya kullanma dışında bir amaçla uyuşturucu veya uyarıcı madde temin etme veya ticaretini yapma amaçlı bulundurma suçlarının oluşumunda, ele geçen narkotik madde miktarının bir önemi yoktur.

Başka deyişle, narkotik madde ticareti ile ilgili yargılama dosyasında yeterli delil varsa, ele geçen uyuşturucu veya uyarıcı madde miktarına bakılmaz.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kişisel kullanıma yetecek miktarda olması hâlinde başkaca delil yoksa amacın kullanmak için bulundurma olduğu kabul edilir.

Ancak maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına yönelik olarak miktar ölçütü dışında somut olayın özelliklerine ve mevcut delillere göre de ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

7.2. Uyuşturucu veya uyarıcı madde Temin Etme veya Ticaretini Yapma Amaçlı Bulundurma Haline İlişkin Ölçütler

Uyuşturucu suçlarında ele geçen narkotik madde miktarı dışında eylemin uyuşturucu veya uyarıcı madde temin etme veya ticaretini yapma amaçlı bulundurma suçlarını oluşturup oluşturmadığı noktasında şu hususlar tespit edilmeli ve değerlendirilmelidir:

7.2.1. Sanığın Davranışları

Failin müşteri arayıp aramadığı, herhangi bir kimse ile narkotik madde pazarlığı yapıp yapmadığı, narkotik madde numunesi göstermesi ve benzeri davranışlar hususları araştırılmalıdır. Sanığın bu tarz hareketleri tespit edilmiş ise eylemin ticaret veya temin etme suçu olarak kabul edilmesi gerekir.

7.2.2. Narkotik Maddenin Ele Geçirilme Biçimi, Ele Geçiriliş ve Bulundurma Şekilleri

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçiriliş ve bulundurma şekli ile çeşitlilik failin kastını belirlemede özel bir öneme sahiptir.

Örneğin çok sayıda küçük miktarlı poşetçikler, madde bulaşıklı hassas terazi, esrar, eroin, kokain gibi maddelerin bir arada bulundurulması ticaret veya temin etme amaçlı bulundurma olduğu yönünde değerlendirilmelidir.

7.2.3. Narkotik Maddenin Bulunduğu Yer ve Bulundurma Süresi

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bulunduğu yer, zaman ve belirlenecek zaman dilimi içinde sanık tarafından kullanılabilecek madde miktarı kastın tespiti için önemlidir.

7.2.4. Sanığın Uyuşturucu Madde Kullanıp Kullanmadığı

Sanık gerçekten daha önce de uyuşturucu kullanmış ise, failde narkotik madde kullanma alışkanlığı varsa, diğer delillere göre aksi bir durum söz konusu değilse failin narkotik maddeyi kullanma amaçlı olarak bulundurduğu kabul edilebilir.

7.2.5. Sanığın Sosyal ve Ekonomik Gelir Düzeyi

Sanığın sosyal ve ekonomik durumu geçimini ile sağladığı, geliri gibi olgular da failin kastının tespiti açısından değerlendirmeye tabii tutulmalıdır.

Sanığın ele geçen uyuşturucu miktarını para ile alacak gelir düzeyine sahip olmaması halinde bu husus ticaret veya temin amaçlı eylemin gerçekleştirildiği yönünde değerlendirilebilir.

8.UYUŞTURUCU SUÇLARINDA YILLIK KULLANIM MİKTARI ÖLÇÜTÜ İLE KASTININ BELİRLENMESİ

8.1. Genel Açıklamalar

Uyuşturucu suçları ile ilgili soruşturmalarda karşılaşılan en önemli sorunlardan biri, ele geçen uyuşturucu miktarına göre failin narkotik maddeyi kullanmak için bulundurup bulundurmadığının tespiti ile ilgilidir.

Failde sadece uyuşturucu madde ele geçirilmiş ve fail de uyuşturucuyu kullanmak için bulundurduğu yönünde savunmada bulunmuş ise iki husus değerlendirme konusu yapılmalıdır;
1.husus; ele geçen narkotik maddenin satışına yönelik dosya kapsamında delil olup olmadığı,
2.husus; uyuşturucu madde miktarına göre failin narkotik maddeyi kullanmak için bulundurup bulundurmadığı.

Failin uyuşturucu madde ticareti yaptığı yolunda her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı herhangi bir delil elde edilememesi durumunda, uygulamada ilke olarak kabul edilen yıllık uyuşturucu madde kullanım miktarı göz önünde bulundurularak failin maddeyi kullanma amaçlı bulundurup bulundurmadığı tespit edilecektir.

8.2. Yargıtay Uygulaması

Uyuşturucu madde bulundurmanın kullanma amacına yönelik olup olmadığının tespitinde dikkate alınması gereken Yargıtay'ın kabul etmiş olduğu ölçütlerin gözetilmesi gerekmektedir.

8.2.1. Yargıtay'ın Kabul Ettiği Ölçütler

Birinci Ölçüt; Failin bulunduruğu uyuşturucu maddeyi başkasına satma veya devir veya temin etme hususunda herhangi bir davranış içerisine girip girmediği tespit edilmelidir.

İkinci Ölçüt; Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş şekline göre failin eylemi değerlendirilmelidir. Şahsi kullanım için uyuşturucu madde bulunduran kimse, bunu her zaman kolaylıkla erişebileceği bir yerde, örneğin evinde veya iş yerinde kolayda ulaşabileceği yerde bulundurmaktadır.

Kullanım dışı amaçla bulundurulduğuna işaret eden hususlar şunlardır:
1)Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çok sayıda özenli olarak hazırlanmış küçük paketçikler halinde bulunması,
2)Her paketçiğin içine hassas biçimde yapılan tartı sonucu aynı miktarda uyuşturucu madde konulmuş olması,
3)Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirildiği yer veya yakınında hassas terazi ve paketlemede kullanılan ambalaj malzemelerinin bulunması.

Şayet yapılan araştırmada yukarıda belirtilen hususlar tespit edilmiş ise failin narkotik maddeyi kullanım amacı dışında bir amaçla bulundurduğu kabul edilecektir.

Üçüncü Ölçüt; Failde ele geçen Uyuşturucu veya uyarıcı madde miktarıdır.

Burada ele geçen narkotik madde miktarının, failin yıllık kişisel kullanımı için gereken miktardan fazla olup olmadığı değerlendirilmelidir.

8.3. Narkotik Madde Türüne ve Miktarına Göre Failin Kastının Yorumlanması

8.3.1. Esrar ve Hint Keneviri

Uyuşturucu madde nakletme ve ticaret suçlarında daha küçük miktarlar taşınarak bu suç işlendiği için yıllık net 600- 700 gram üzerindeki esrar maddesinin ticaret amacıyla bulundurma olarak kabul edilmesi gerektiği benimsenmiştir.

Özellikle dişi hint keneviri ekme suçunda da ticaret veya kullanma amacının belirlenmesinde kök sayısı ve elde edilebilecek esrar miktarı dikkate alınmaktadır.

Yargıtay'a göre, ticari amaçla ekildiklerine ilişkin başka delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevir bitkisinin kişisel kullanım kapsamında ekildiği kabul edilebilecektir.

ESRAR ELE GEÇME VE DELİLE GÖRE DEĞERLENDİRME TABLOSU

Miktar/gr	Ele geçirilme şekli/ Delil durumu	Karar
259,2 gr	Miktar dışında delil yok	Kullanma (Y. 10. CD, E. 2011/12607, K.2014/4673)
103,04 gr	Miktar dışında delil yok	Kullanma (Y. 20. CD, E. 2015/14739, K.2016/485)
345,510 gr	Miktar dışında delil yok	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2012/28265, K.2014/4751)
1558 gr	Kişisel kullanım miktarının üzerinde	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2014/13878, K.2017/1790)
54,21 gr	İhbar, araçta 2 parça evde 6 parça madde ele geçmesi, kullanıyorum demesine rağmen kanda olmaması	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2014/13878, K.2017/1790)
600 gr	Miktar dışında delil yok, kullandığını söyleyen failin kan örneklerinde esrar bulunması	Kullanma (Y. 20. CD, E. 2017/2679, K.2020/158)

8.3.2. Eroin ve Kokain

Eroin ve kokain maddelerinde başkaca bir yan delil bulunmaması halinde kişiden ele geçirilen 20 gram ve üzeri madde bulundurulması ticari amaçlı bulundurma olarak kabul edilmektedir.

KOKAİN MİKTARA VE DELİLE GÖRE DEĞERLENDİRME TABLOSU

Miktar/gr	Ele geçirilme şekli/ Delil durumu	Karar
4,4 gr ve 29,1 gr	Sanığın üstünde 23 paket halinde net 4,4 gram ile evinin aramasında poşet içerisinde net 29,1 gram eroinin ele geçmesi	Ticaret (Y. 20. CD, E. 2015/9586, K.2018/1215)
1,846 gr	Evde yapılan aramada ele geçen (kullanma savunması var, ihbar var, kanında narkotik madde bulunmuş)	Kullanma (Y. 10. CD, E. 2016/1921, K.2016/1913)
5 gram eroin	Günlük kullanılacak eroin miktarının yaklaşık 60 miligram ve suç konusu eroinin yaklaşık 83 günlük ihtiyacı karşılayacak miktarda bulunması; somut olayda belirlenen zaman dilimine göre (A iline hasta ziyaretine geldiğine söylenmiş) bu eroinin kişisel ihtiyaç miktarının çok üzerinde olması	Ticaret (Y. 10 CD, E. 2010/32243, K. 2014/198)
0,54 gr	Üst aramasında ele geçen (kan testinde eroin tespit edilmiş) kullanma savunması	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2012/28265, K.2014/4751)
54,21 gr	İhbar, araçta 2 parça evde 6 parça madde ele geçmesi, kullanıyorum demesine rağmen kanda olmaması	Kullanma (Y. 20. CD, E. 2019/6326, K.2019/7371)
20 paket 0,16 gr	Suça konu eroinlerin satışa hazır 20 paket halinde ele geçirilmesi (sanığın annesinin sattığına ilişkin beyan)	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2019/1645, K.2019/5042)

8.3.3. Sentetik Haplar

Uyuşturucu madde içeren sentetik haplarda 50 adet ve üzerinin kullanım amacıyla değil ticaret amacıyla bulundurulduğu Yargıtay tarafından benimsenmektedir. Bununla birlikte etken maddesine göre farklı değerlendirme yapılan kararlar da bulunmaktadır.

SENTETİK HAP MİKTARA VE DELİLE GÖRE DEĞERLENDİRME TABLOSU

Miktar/gr	Ele geçirilme şekli/ Delil durumu	Karar
38 adet hap	Suç konusu uyuşturucu maddenin miktarı, bulundurulma şekli, ele geçiriliş biçimi ve sanığın savunmasında 38 adet hapı birbirine verdiği söylemesi	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2019/2179, K.2019/7243)
69 adet hap MDMA içeren	Şüphe üzerine yapılan aramada üzerinde 69 adet MDMA içeren hapın ele geçirildiği, sanığın savunmasında ele geçen uyuşturucu nitelikli hapları kullanmak için satın aldığını söylediği olay. Satma ve ticaret kastına dair delil yok.	Kullanma (Y. 10. CD, E. 2010/39167, K.2014/3552)
350 adet pembe nitelikte hap	Ayrı ayrı üç adet şeffaf poşet içerisinde ele geçen hapların uyuşturucu maddelerden uyarıcı özelliğe sahip MDMA etken maddesi içerdiğinin tespit edilmesi	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2017/4567, K. 2018/1556)
87 adet MDMA içeren ecstasy hap	Kullanma dışında başka bir amaç için bulundurduğuna dair delil yok	Kullanma (Y. 10. CD, E. 2010/37872, K.2014/2770)
Net 18,4 gram amfetamin içeren 89 adet hap	Şeffaf poşet içerisinde net 18,4 gram amfetamin içeren 89 adet hapın bulunması, ele geçiriliş biçimi, uyuşturucu maddenin ele geçirildiği yere göre	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2015/3442, K.2018/8426)
101 adetten ibaret uyarıcı nitelikteki haplar	Kullanmak için satın aldığına dair savunmanın aksine delil yok	Kullanma (Y. 10. CD, E. 2014/2793, K.2015/32493)

8.3.4. Metamfetamin

Bir kullanımlık metamfetamin maddesi ortalama 0,05 gram gelmektedir. Örneğin; 12,85 gram metamfetamin maddesinden ortalama 257 adet kullanımlık uyuşturucu madde elde edilebilecektir. 13,75 gram metamfetamin maddesinden ortalama 275 adet kullanımlık uyuşturucu madde elde edilebilecektir. Yargıtay örnekte verilen miktarlardaki metamfetamin maddesini uyuşturucu madde ticareti kapsamında değerlendirmektedir.

8.3.5. Sentetik Kannabinoid

SENTETİK KANNABİNOİD ELE GEÇME VE DELİLE GÖRE DEĞERLENDİRME TABLOSU

Adet/gr	Ele geçirilme şekli/ Delil durumu	Karar
39 adet tablet	Uyuşturucu maddeyi camdan çocuklara vermek isterken görülerek yakalanma	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2019/233, K.2019/5889)
41 paket	İkametinde ele geçen ve satışı tespit edilen	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2018/292, K.2018/4428)
1065 gr	Maddenin miktarına bağlı olarak	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2018/1111, K. 2018/8283)
7,7 gr	Sanığın üzerinde ve aracında ele geçirilen, başka delil yok	Ticaret (YCGK E. 2016/732, K.2019/439)
49 gr	Evinden çıktığı görülüp takip edilen sanığın montunun cebinde ele geçen	Ticaret (Y. 10. CD, E. 2016/2421, K.2016/3732)
13 paket	Paket halinde olması, yaklaşık aynı ağırlıkta olmaları ve tanık beyanı	Ticaret (YCGK E. 2017/972, K.2019/114)

8.3.6 Günlük Kullanım Miktarı

Narkotik maddelerde günlük kullanım miktarları maddenin türüne göre şu şekilde kabul edilmektedir:

- Esrar maddesinde günlük kullanım miktarı 2 GRAMDIR
- Eroinde günlük kullanım miktarı 150 MİLİGRAMDIR
- Kokainde günlük kullanım miktarı 60 MİLİGRAMDIR
- Haplarda günlük kullanım miktarı 3-4 ADETTİR

8.3.7. Birden Fazla Çeşit Uyuşturucu Madde Ele Geçmesi

Kişide yukarıda paylaşılan miktarlardan daha düşük ancak birden fazla çeşit uyuşturucu madde ele geçtiğinde de fiilin ticaret suçunu oluşturacağı değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu madde kullanan kimsede genelde bir ya da benzer etki gösteren iki değişik uyuşturucu maddeyi bulundurur. Bu nedenle değişik nitelikte ve farklı etkileri olan eroin, kokain, esrar ve amfetamin içeren tabletleri birlikte bulunduran sanığın bunları satmak amacıyla bulundurduğu kabul edilebilir.

9. TEŞEBBÜS

İmal, ithal veya ihraç suçları, uyuşturucu maddenin imal, ithal veya ihraç edilmesiyle birlikte tamamlanır.

Teşebbüsten bahsedilebilmesi için suçu gerçekleştirmeye yönelik elverişli hareketlere başlanılması gerekmektedir. Suçun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketlerden imal söz konusu olduğunda, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin imaline yarayan maddenin tedarik edilmesi bağımsız suç sayıldığından bu suça teşebbüs mümkün gözükmemektedir.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etme, bulundurmak suçu açısından suçun maddi unsurlarını oluşturan seçimlik hareketlerden satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme, bulundurma suçlarına teşebbüsün mümkün olmadığı söylenebilir. Yargıtay'ın bu konuda teşebbüs olabileceğine dair kararlarına rastlamak mümkündür.

10.İŞLENEMEZ SUÇ

Yargıtay, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında işlenemez suç kavramının üç hâlde gerçekleşebileceğini kabul etmektedir:

-Olayda Ele Geçen Maddenin Uyuşturucu Madde Niteliğinde Olmaması

- Uyuşturucu Ticareti Suçlarında Ele Geçen Maddenin Miktar İtibariyle Ticaret Suçunun Oluşumuna Vücut Vermemesi

- Uyuşturucu Madde Kullanma Suçlarında Kullanıcı Konumundaki Failin Uyuşturucu Madde Almasının Zaten Mümkün Olmadığı Durumlar

11. İÇTİMA
11.1. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Suçları Açısından İçtima Hükümleri

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal, İthal ve İhraç Suçu Açısından

Suçun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketlerden imal, ithal veya ihraçtan her üçünün veya bunlardan yalnızca birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması açısından yeterlidir. Bununla birlikte imal veya ithal edilen uyuşturucu maddenin ülke içinde satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi, kabul edilmesi gibi durumlarda iki ayrı suç işlenmiş olur ve gerçek içtima hükümleri uygulanır.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddeyi Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı Olarak Ülke İçinde Satmak, Satışa Arz Etmek, Başkalarına Vermek, Sevk Etmek, Nakletmek, Depolamak, Satın Almak, Kabul Etme, Bulundurmak Suçu Açısından

Suçun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketlerden uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etme, bulundurma bunlardan hepsinin veya yalnızca birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması açısından yeterlidir. Sadece bir eylemin yapılması ile suç tamamlanır.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçu Açısından

TCK m.190/1-a,b,c aynı suçun seçimlik hareketleri yer almaktadır. Bu sebeple bunlardan birkaçına başvurulması durumunda suç yine de tektir. Ancak birinci ve ikinci fıkrada ayrı suç tipleri yer aldığı için bunlar içtima ilişkisine girebilir. Buna karşılık aleni özendirme veyahut yayında hem uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanımına sevk edilmiş hem de bunun yöntemi izah edilmişse her iki fıkradaki suç arasında fikri içtima ilişkisi doğar. Fakat zaten cezalar aynı olduğu için bunun pratikte bir önemi yoktur.

Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurma Suçu Açısından

Suçun maddi unsurunu oluşturan hareket 'bulundurma' olduğunda, kesintisiz suç söz konusu olduğu için bulundurmanın uzun süre devam etmesi, suçun da birden fazla olması sonucunu doğurmaz. Öte yandan kullanma birden fazla olsa bile m.191/2'de öngörülen güvenlik tedbirine yalnızca bir kez hükmedilmesi gerekir.

11.2. Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddenin Hem Ticari Hem de Kullanma Amaçlı Bulundurulması

Ticarî amaçla uyuşturucu veya uyarıcı madde bulunduran kişinin, aynı zamanda ticarî amaçla bulundurduğu bu uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullandığının tıbben veya başka herhangi bir şekilde tespit edilmesi halinde hem kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak suçu ve hem de uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapmak suçu ayrı ayrı oluşacaktır.

11.3. Ceza İnfaz Kurumunda Bulunan Hükümlüye Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Getirmek veya Satmak

Fail, ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüye uyuşturucu vermeye gelmiş ve yapılan aramada üzerinde uyuşturucu madde yakalanmış ise, cezaevine uyuşturucu madde sokma şeklindeki eylemi TCK m.188/3'te düzenlenen 'uyuşturucu madde ticareti yapma' ve TCK m.297'de düzenlenen 'infaz kurumuna uyuşturucu madde sokma' suçlarını oluşturacaktır.

Bu durumda fikrî içtima kuralları gereğince, bu iki suçtan daha ağır sonuç doğuran TCK m.188/3 gereğince temel ceza belirlenip aynı kanunun 297/1. maddesinin 2.cümlesine göre 1/2 oranında artırılması gerekecektir.

11.4. Sınır Kapısı Olan Yerlerde Gümrük Görevlilerine Beyanda Bulunduktan Sonra Ülke Sınırı Geçilmeden Narkotik Maddenin Yakalanması

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç etme suçunun icra hareketleri 'gümrük beyanı' ile başlar. Beyandan sonra ve Türkiye sınırından çıkarılmadan ele geçirilmesi durumunda suç teşebbüs aşamasında kalır.

Bu durumda tek olan fiil biri 'teşebbüs aşamasında kalan uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç etme' ve diğeri tamamlanmış olan ' uyuşturucu veya uyarıcı madde madde bulundurma ve nakletme' olmak üzere iki ayrı suçu oluşturacaktır. Bu durumda ikri içtima kuralları gereğince daha ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulması gerekir.

Suç konusu maddenin Türkiye sınırından çıkarılması ile ihraç etme suçu tamamlanır.

Beyan aşamasından önceki davranışlar ise ihraç suçunun hazırlık hareketleri niteliğindedir ve bu durumda sadece tamamlanmış olan 'uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma ve nakletme' suçu oluşur.

12.ZİNCİRLEME SUÇ

12.1. Uyuşturucu Ticareti Suçunda Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanmasına Yönelik İlkeler

12.1.1. Genel Açıklamalar

5237 sayılı TCK m.188/3'te düzenlenen uyuşturucu madde ticareti yapma suçunda zincirleme suç hükümlerinin uygulanması açısından şu hususlar ifade edilebilir:

Failin, değişik zamanlarda aynı veya farklı kişilerle yasal düzenlemede öngörülen seçimlik hareketlerden herhangi birisini gerçekleştirmesi hallerinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanması mümkündür.

5237 sayılı TCK m.188/3'te düzenlenen uyuşturucu madde ticareti yapma suçunda zincirleme suç hükümlerinin uygulanması için iki husus gözetilmelidir:
-Bu suçların her biri cezalandırılabilir nitelikte olmalıdır
-Suçlar arasında hukuki kesinti bulunmamalıdır

Suçlar arasındaki sürenin ne kadar olması gerektiği konusunda kesin bir ölçüt bulunmamaktadır. Suçlar arasında çok kısa bir zaman aralığı olsa dahi suç işleme kararının yenilenmiş olması halinde zincirleme suçtan söz edilemeyecektir.

Failin işlemeyi kast ettiği uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun konusunu oluşturan maddenin, öngörülen seçimlik hareketlerden herhangi birini gerçekleştirmesi sonrasında tüketilmesinin ardından yeniden uyuşturucu madde temin etmesi halinde zincirleme suçun değil gerçek içtima kuralı gereğince ayrı ayrı suçların oluştuğunun kabulü gerekmektedir.

12.1.2. Yargıtay Uygulaması

12.1.2.1. Gizli Soruşturmacının Aynı Kişiden Birden Fazla Narkotik Madde Satın Alması

Yargıtay, gizli soruşturmacının sanıktan değişik zamanlarda birden fazla uyuşturucu madde satın alması halinde, zincirleme suç hükümlerinin uygulanmayacağını, tek suç üzerinden hüküm kurulması gerektiğini kararlarında ifade etmektedir.

12.1.2.2. Narkotik Maddenin Ele Geçirilmesi Şartı

Yargıtay, suçun oluşumu için narkotik maddenin ele geçirilmesini şart olarak aramaktadır. Şayet narkotik madde ele geçirilmemiş ise kişinin uyuşturucu madde ticareti yaptığı hususu zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasında değerlendirmeye alınamaz.

12.1.2.3. Kısa Zaman Diliminde Birden Fazla Kez Aynı Suçun İşlenmesi

Yargıtay, kısa zaman aralığında uyuşturucu madde ticareti suçunun birden fazla kez işlenmesi halinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanabileceğini düşünmektedir.

12.1.2.4. Uyuşturucu Maddelerin Aynı Bütünün Parçaları Olması

Yargıtay, ele geçirilen uyuşturucu maddelerin aynı bütünün parçaları olması halinde failin eyleminin tek suç oluşturduğunu ve bu anlamda zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağını bazı kararlarında ifade etmektedir.

13.UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SUÇLARINDA İŞTİRAK

13.1. Yargıtay Uygulaması

13.1.1. TCK m.37 Anlamında İştirak

13.1.1.1. Evine Bırakılan Eşyanın Esrar Olduğunu Bilme

Örneğin; sanık A'nın kayınbiraderi olan diğer sanık B tarafından getirilip evine bırakılan iki adet siyah valiz içerisinde esrar olduğunu bildiğinin anlaşılması karşısında, suç konusu uyuşturucu maddeyi evinde bulunduran sanığın eyleminin TCK m.37 anlamında sanık B'nin eylemine iştirak etmek suretiyle uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu oluşturduğu gözetilmelidir (Y.20. CD, E.2015/68, K.2015/2809 benzer yönde karar için bkz.Y. 10. CD, E.2013/12969, K.2014/1491).

13.1.1.2. Yol Durumu ve Trafik Uygulama Noktaları Hakkında Bilgi Verme

Örneğin; sanık A'nın kullandığı X plakalı araç ile uyuşturucu maddenin ele geçtiği Y plakalı aracın G ilçesinden H ilçesine kadar öncü artçı şeklinde hareket ettikleri, trafik uygulamalarından kaçınmak için petrol istasyonlarında bekledikleri, trafik uygulamasının kaldırılmasından sonra yola birlikte devam ettikleri, iletişim tespit tutanaklarından da sanık A'nın diğer sanık B'ye yol durumu ve trafik uygulamaları noktaları hakkında bilgi verdiği ve suç konusu uyuşturucu maddenin sahibi sanık C ile birlikte hareket ettiği dikkate alındığında, sanık A'nın diğer sanıklar B ve C ile birlikte fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek üzerine atılı suçu işlediği anlaşılmakla sanık hakkında TCK m.37 yollamasıyla mahkumiyetine karar verilecektir (Y. 10. CD, E.2014/1016, K.2014/13965).

14.1.1.4. Alıcı ve Satıcı Arasında İrtibat Sağlanma ve Alışveriş Sırasında Yanlarında Bulunma

Örneğin; sanık A'nın uyuşturucu madde almak isteyen B ile uyuşturucu maddeyi satan inceleme dışı diğer sanık B arasındaki irtibatı sağlayarak alışveriş sırasında da yanlarında bulunması şeklinde gelişen olayda, sanık A'nın TCK m.37/1 anlamında 'fail' olarak suça iştirak ettiği söylenebilecektir (Y. 10. CD, E.2017/1340, K.2020/19).

13.1.2. Yardım Etme

13.1.2.1. Uyuşturucu Kullanıcısını Bir Şahsa Götürüp Uyuşturucu Madde Temin Etmesini Sağlama

Örneğin; uyuşturucu madde kullanıcısı olan A'yı, B isimli bir şahsa götürüp buluşturarak uyuşturucu madde temin etmesini sağladığı dosya kapsamına uygun biçimde kabul edilen sanık C'nin eyleminin uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna yardım etme niteliğinde olduğu gözetilerek cezasından TCK m.39 uyarınca indirim yapılması gerekir (Y. 9. CD, E.2015/6611, K.2016/8556).

14.GÖNÜLLÜ VAZGEÇME

14.1. Uyuşturucu Madde Satın Alma Eyleminden Sanığın Kendi İradesi ile Vazgeçmesi

Bu halde failin satın alma imkan ve fırsatı var olduğu halde, görevlilerce yapılan bir baskın veya başkaca bir dış engel bulunmadan icra hareketlerine son vermeleri halinde gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanmalıdır (YCGK, E.2014/183, K.2015/62).

14.2. Suç İşleme İradesine Devam Eden Sanık Hakkında Gönüllü Vazgeçme Hükümlerinin Uygulanamaması

Örneğin; istihbari bilgiler nedeniyle hakkında teknik takip kararı alınan A, ticaret amacıyla uyuşturucu madde satın almak için Honaz'dan gelen B ve C ile satmak amacıyla uyuşturucu madde bulunduran sanık D ve eşi E arasındaki bağlantıyı sağlamıştır. Uyuşturucu maddenin B ve C tarafından beğenilmemesi nedeniyle satın alınmayıp geri dönülmesi esnasında da henüz görevlilerce yakalanmadan önce başka iki kişi ile telefon görüşmesi yaparak onlara da '2000 lira istiyorlar' şeklinde söylemek suretiyle D'nin evindeki uyuşturucu maddenin satılmasına aracılık etme iradesi ve niyetini devam ettiren sanık A hakkında gönüllü vazgeçme hükmünün uygulanma şartları oluşmamaktadır (YCGK, E.2014/183, K.2015/62).